Alpy

Alpy są jednym z najważniejszych elementów krajobrazu Europy Zachodniej. Łańcuch górski o dłu­gości około 1200 km i szerokości 200 km (w najszerszym miejscu) ciągnie się przez dziewięć europej­skich krajów: Austrię, Bośnię i Hercegowinę, Chorwację, Francję, Niemcy, Włochy, Słowenię, Szwajcarię i Jugosławię.

Alpy zbudowane są ze skał, które powstały z osadów morskich zbierających się na dnie ogromnego basenu wodnego oddzielające­go w mezozoiku (230-65 min lat temu) Europę od Afryki. Zbiornik ten przez geologów nazwany został oceanem Tetydy.

Około 44 min lat temu, w samym środku trze­ciorzędu, potężne procesy górotwórcze spowodo­wały wypiętrzenie się i sfałdowanie tych osadów.

Rezultatem tego procesu było powstanie najpierw Pirenejów - gór leżących na granicy Francji i Hisz­panii, a następnie masywu Alp. Orogeneza trzecio­rzędowa, zwana też alpejską, zakończyła się cał­kiem niedawno (oczywiście w skali geologicznej), bo zaledwie 9 min lat temu. W czwartorzędzie, który rozpoczął się około 1,8 min lat temu i trwa do dziś, krajobraz tych potężnych gór był modelowany przez czynniki klimatyczne, głównie zaś przez lodowce. Mniej odporne skały uległy zniszczeniu, pozostały tylko ostre, poszarpane szczyty, stano­wiące obecnie najbardziej charakterystyczny kraj­obraz wyższych partii tych gór.

Mimo iż Alpy nie są tak wysokie i rozległe jak inne trzeciorzędowe łańcuchy górskie (np. Himalaje czy Andy), to jednak ich wpływ na środowisko geograficzne jest trudny do przecenienia.

Masyw Alp tworzy potężną barierę, która od­dziela od siebie poszczególne części Europy. Alpej­skie potoki dają początek wielu wielkim europej­skim rzekom. Swe źródła mają tu m.in. płynący na północ Ren, toczący swe wody na zachód a następ­nie na południe Rodan, i kierujący się na południo­wy wschód Pad.

Przez masyw Alp przebiega linia wododziału. Góry te rozdzielają zlewiska czterech mórz: Morza Czarnego, Adriatyku, Morza Śródziemnego i Mo­rza Północnego.

Najogólniej rzecz biorąc, Alpy dzielą się na: Al­py Zachodnie, Środkowe i Wschodnie. Alpy Za­chodnie rozciągają się od wybrzeża Morza Śród­ziemnego przez południowo-wschodnią Francję i północno-zachodnie Włochy aż do jeziora Genew­skiego i doliny Rodanu w Szwajcarii. W tej części Alp do najciekawszych utworów należą: wapienne zbocza Alp Nadmorskich w pobliżu Morza Śród­ziemnego, głęboki kanion Verdon we Francji oraz pokryta lodowcami, majestatyczna kopuła naj­wyższego szczytu w Europie - Mont Blanc.